brak witaminy b12

Odpowiednie odżywienie organizmu jest gwarantem dobrego zdrowia i samopoczucia. Aby to uzyskać, ważne jest oczywiście prawidłowe zbilansowanie swojej diety. Może to być jednak utrudnione, z uwagi na pogorszoną jakość żywności, zabieganie i brak czasu na zastanawianie się nad poszczególnymi źródłami składników odżywczych. Może to powodować niedobory witamin kluczowych w utrzymaniu zdrowia, w tym witaminy B12, której skutki niedoboru mogą być poważnym zagrożeniem dla zdrowia.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czym jest witamina B12 i jakie są objawy jej niedoboru?
  • Jakie mogą być przyczyny niedoboru witaminy B12?
  • Jak skutecznie uzupełnić niedobór witaminy B12?

 

Brak witaminy B12 - jak rozpoznać objawy?

Zanim przejdzie się do omawiania niedoboru witaminy B12 i jego objawów, warto najpierw zapoznać się z właściwościami, jakie oferuje ten składnik diety. Witamina B12 jest witaminą grupy B, która wpływa na wiele tkanek w organizmie człowieka. Można nawet powiedzieć, że odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Witamina B12 bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych i podziałach komórkowych. Ponadto zapewnia ona prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, bierze udział w procesie tworzenia krwi, jest kluczowa dla aktywacji i wchłaniania innego składnika, jakim jest kwas foliowy. Oprócz tego witamina B12 przyczynia się do syntezy neuroprzekaźników kluczowych dla układu nerwowego, a także wpływa na dobre samopoczucie. Inną, również ważną właściwością witaminy B12, jest regulacja poziomu homocysteiny.

 

 

niedobór wytaminy b12

Skoro już wiadomo, jak działa witamina B12, warto zapoznać się z najbardziej powszechnymi oznakami jej niedoboru. Oto one:

  • Podwyższone ryzyko chorób układu nerwowego,
  • osłabienie organizmu i pracujących mięśni,
  • zaburzenia chodu,
  • problemy od strony przewodu pokarmowego,
  • niedokrwistość/anemia,
  • pogorszone samopoczucie,
  • bladość skóry,
  • osłabione funkcje poznawcze,
  • objawy depresji,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • zaburzenia nastroju,
  • słaba odporność,
  • zawroty głowy.

Jak widać, spektrum objawów niedoboru witaminy B12 jest ogromne. Pacjentów cierpiących na niedobór tej witaminy należy jak najszybciej wyprowadzić z tego stanu poprzez odpowiednio prowadzone leczenie i modyfikację w stylu życia, m.in. diety.

Brak witaminy B12 w organizmie i jej przyczyny

Możliwych przyczyn niedoboru witaminy B12 może być wiele. Jedną z głównym jest niewątpliwie jej niewystarczająca ilość w diecie. Mogą także występować pewne zaburzenia wchłaniania tej witaminy, które uniemożliwiają dotarcie jej do w odpowiednim stężeniu do tkanki docelowej. Poniżej zaprezentowane są najczęstsze przyczyny niedoboru witaminy B12.

  • Źle zbilansowana dieta - witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Osoby będące na dietach roślinnych są narażone na niedobór witaminy B12. Zaleca się u nich suplementy diety z tą witaminą.
  • Stosowanie niektórych leków (np. inhibitory pompy protonowej) - przyczyniają się one do podwyższenia pH w żołądku, co powoduje mniejsze wydzielanie kwasu solnego, który jest niezbędnym czynnikiem do prawidłowego wchłaniania witaminy B12.
  • Wrodzony niedobór czynnika Castle'a - jest to częściowo choroba autoimmunologiczna, która powoduje niedostateczną ilość wspomnianego czynnika, który transportuje witaminę B12 do jelita krętego, gdzie dalej jest wchłaniana.
  • Zakażenie bakterią Helicobacter pylori, który zaburza prawidłowe działanie żołądka i jego enzymów.
  • Choroby przewlekłe jelit, a konkretniej nieswoiste zapalenia jelit, np. choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Choroby te powodują upośledzenia wchłaniania składników odżywczych z jelit, w tym witaminy B12.
  • Nadmierne stosowanie alkoholu, który wywołuje zapalenie alkoholowe. Składnik ten ogranicza przyswajanie składników diety.

niedobór witaminy b12

Istnieją także inne, mnie prawdopodobne przyczyny niedoboru witaminy B12, jednakże takie podejrzenia muszą zostać uprzednio zweryfikowane z pomocą lekarza specjalisty.

Przyczyny te mogą rzutować na niedobór witaminy B12, co potem objawia w postaci różnych skutków dla naszego organizmu. Są nimi ataksja, parestezje, liczne zaburzenia neurologiczne, utrata smaku i łaknienia, nadmierne chudnięcie, problemy przewodu pokarmowego, ryzyko przedwczesnego porodu, zapalenie języka i wiele innych.

Brak witaminy B12 - jak go uzupełnić?

 
W przypadku podejrzenia niedoboru witaminy B12, należy udać się do placówki medycznej i wykonać odpowiednie badania, które wykażą, czy zmagamy się z niedoborami. Po ich zdiagnozowaniu, ważne jest podjęcie szybkiego i skutecznego leczenia. Najczęściej rozpoczyna się je od zmiany w prowadzonym stylu życia. Zaleca się produkty pochodzenia zwierzęcego, które są świetnym źródłem witaminy B12. Ponadto uzupełnia się dietę w pozostałe składniki odżywcze, które często współgrają z witaminą B12 i poprawiają jej wchłanianie.

Drugą opcją jest suplement diety, który obfituje w wysokie dawki witaminy B12, i który jest wstanie szybko zredukować niedobory tego składnika. Z reguły poleca się aktywną biologicznie postać witaminy B12, czyli metylokobalaminę.

Oprócz odpowiedniej strategii, uwzględniającej suplementy zawierające witaminę B12, warto przyjrzeć się także swojemu stylowi życia, który może wpływać na homeostazę środowiska w żołądku. Jak już zostało wcześniej wspomniane, niedobór witaminy B12, kwasu foliowego i innych składników z grupy B, może wynikać ze zbyt dużego pH w środowisku żołądka, co powoduje ograniczenie wydzielania kwasu żołądkowego, będącego kluczowym czynnikiem wpływającym na przyswajanie witamin z grupy B, w tym głównie witaminy B12.

deficyt witamiby B12

Może się więc okazać, że przyczyna leży w innego rodzaju zaburzeniach, które wpływają na pogorszone wchłanianie składników odżywczych i witaminy B12. W takim wypadku należy skonsultować opcje leczenia z lekarzem specjalistą, często gastrologiem.

Objawy niedoboru witaminy B12 mogą z początku wyglądać niepozornie i świadczyć o zwykłym przemęczeniu. Nie można tego stanu bagatelizować, ponieważ można doprowadzić do poważnych zaburzeń w naszym organizmie. Mogą to być zaburzenia hormonalne, ryzyko powstania wad cewy nerwowej w organizmie płodu (jeśli matka nie uzupełnia witaminy B12), zaburzenia ze strony układu nerwowego, podwyższony poziom homocysteiny, choroby reumatyczne, drętwienie kończyn, uszkodzenie nerwów. Grupą ze zwiększonym ryzykiem niedoboru witaminy B12 są osoby starsze, wobec czego u nich również warto rozważyć odpowiednią suplementację zawierającą witaminę B12.

PODSUMOWANIE

Należy pamiętać, że niniejszy artykuł jest jedynie wskazówką odnoszącą się do potencjalnych działań w przypadku stanu, jakim jest niedobór witaminy B12 i nie zastępuje porady lekarskiej, której należy zaczerpnąć, w przypadku podejrzenia niedoborów.

Niedobór witaminy B12 to coraz bardziej powszechne zjawisko, które ma miejsce przy źle zbilansowanej diecie i ubogo prowadzonym stylu życia. Należy temu zapobiegać i zwracać uwagę na początkowe objawy niedoboru witaminy B12, aby uchronić siebie przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Skuteczne leczenie niedoboru witaminy B12 obejmuje wdrożenie właściwej diety uwzględniającej dużo produktów pochodzenia zwierzęcego oraz odpowiednią suplementację diety dla osób z niedoborami, oraz tych będących na dietach roślinnych. Warto także pamiętać, że leki przeciwzapalne mogą także przyczyniać się do niedoboru witamin, w tym B12. Niedobór witaminy B12 to niepozorna przypadłość, które może mocno zaszkodzić naszemu zdrowiu.

Źródła
Hunt A, Harrington D, Robinson S. Vitamin B12 deficiency. BMJ. 2014;349:g5226.
Langan RC, Zawistoski KJ. Update on vitamin B12 deficiency. Am Fam Physician. 2011;83(12):1425-1430.
de Jager J, Kooy A, Lehert P, et al. Long term treatment with metformin in patients with type 2 diabetes and risk of vitamin B12 deficiency: randomised placebo controlled trial. BMJ. 2010;340:c2181
Lam JR, Schneider JL, Zhao W, Corley DA. Proton pump inhibitor and histamine 2 receptor antagonist use and vitamin B12 deficiency. JAMA. 2013;310(22):2435-2442.
Brown DL, Oh R. Vitamin B12 deficiency. Am Fam Physician. 2003;67(5):979-986.

 

Mateusz Jagielski - Szczypik
Dietetyk kliniczny, Trener przygotowania motorycznego

Specjalizuję się w żywieniu i treningu w zaburzeniach hormonalnych, głównie w chorobach Hashimoto i chorobach tarczycy. Autor licznych artykułów w tematyce  dietetyki i suplementacji. Na co dzień pomagam osobom odzyskać zdrowie poprzez zalecenia żywieniowe i odpowiednio przygotowany trening. Prowadzę również treningi motoryczne z dziećmi, by niwelować nieprawidłowe wzorce ruchowe i postawę.