Rozstępy - czym są i jak powstają

Czym są rozstępy?

Co to rozstępy? Rozstępy to charakterystyczne prążki na skórze, przypominające swoim wyglądem blizny. Są one niestety zmianami trwałymi, wynikającymi z uszkodzenia włókien kolagenowych i włókien elastynowych w skórze. Świeże rozstępy (tzw. faza zapalna) często mają ciemną, fioletową lub czerwoną barwę. Z czasem czerwone rozstępy bledną i mogą być nieco mniej widoczne.

Te nieestetyczne i niechciane zmiany skórne często stanowią przyczynę kompleksów.

Należy jednak pamiętać, że stanowią dość powszechny problem. Aż 80% kobiet na całym świecie posiada mniejsze lub większe rozstępy. Pojawiają się one u 50-70% ciężarnych, a także u nastolatków w wieku dojrzewania. Charakterystyczne zmiany na skórze może wówczas zauważyć około 25% dziewcząt i 10% chłopców.

Przyczyny powstawania rozstępów

Skąd się biorą rozstępy? Rozstępy są powodowane przez nadmierne rozciąganie skóry. Elastyczność skóry, choć jest względnie spora, ma jednak swoje granice. W momencie intensywnego rozciągania włókna kolagenowe mogą ulec trwałym uszkodzeniom - pęknięciu lub rozerwaniu. Wówczas powstają widoczne uszkodzenia skóry, czyli właśnie rozstępy - początkowa faza jest szczególnie zauważalna. Świeże, czyli tzw. niedojrzałe rozstępy mają barwę sino-czerwoną. Skóra w miejscu ich powstania może wyglądać jak pokryta siecią cienkich blizn.

Ryzyko powstawania rozstępów zwiększa gwałtowny przyrost masy ciała. Gwałtowne przybieranie na wadze wpływa na kondycję skóry, która “nie nadąża” się w zdrowy sposób naciągnąć. Przeważnie jednak rozstępy pojawiają się w okresie dojrzewania, w okresie ciąży (mimo iż szybki przyrost masy ciała w ciąży jest stosunkowo naturalny) oraz menopauzy. Powstawaniu rozstępów nierzadko towarzyszą także zmiany hormonalne, a najczęściej pojawiają się one na brzuchu, wewnętrznej stronie ud, na pośladkach oraz na piersiach.

Czym są włókna kolagenowe w skórze?

Ludzka skóra tworzona jest z komórek tkanki łącznej. Składa się ona z włókien kolagenowych oraz włókien elastynowych - to właśnie dzięki nim skóra posiada elastyczność i jędrność. W tkance skórnej nie brakuje także naczyń krwionośnych, gruczołów potowych, gruczołów łojowych oraz mieszków włosowych.

Ułożenie włókien kolagenowych jest względem skóry prostopadłe, równoległe i częściowo ukośne. Syntezę włókien kolagenowych stymulują hormony tarczycy, estrogeny oraz insulina, a odbywa się ona w fibroblastach. I choć to właśnie dzięki kolagenowi skóra staje się elastyczna i uzyskuje mechaniczną wytrzymałość, to w wyniku nadmiernego rozciągania włókna te mogą ulec uszkodzeniu lub zerwaniu.

Czy można zapobiec degradacji włókien kolagenowych i powstrzymać powstawanie rozstępów?

Zdecydowanie lepiej jest zapobiegać powstawaniu rozstępów niż próbować usunąć te już istniejące. Niestety, dużą rolę grają tu predyspozycje genetyczne i czasami nie da się uniknąć rozstępów, mimo intensywnie podejmowanych starań. Warto jednak pamiętać o czynnikach zmniejszających ryzyko pojawienia się rozstępów i wdrażać je w życie.

Do zdrowych nawyków należy przede wszystkim zaliczyć regularną aktywność fizyczną - ćwiczenia nie tylko pomagają utrzymać prawidłową masę ciała, ale także… poprawiają jędrność i wytrzymałość skóry! Podczas wysiłku fizycznego następuje rozszerzenie naczyń krwionośnych i poprawia się krążenie krwi, dzięki czemu do komórek skóry dociera więcej składników odżywczych.

Regularna aktywność fizyczna to oczywiście jedno - istotna jest także właściwa pielęgnacja, która ujędrnia skórę. Godne polecenia są naturalne olejki (np. olej makadamia), wyciąg z bluszczu oraz preparaty z witaminą C, która naturalnie pobudza syntezę kolagenu w skórze. Warto pamiętać także o regularnych peelingach i masażach “newralgicznych” miejsc, które również ujędrniają skórę i pobudzają naczynia krwionośne.

Czy usuwanie rozstępów jest możliwe?

Rozstępy są oznaką trwałego uszkodzenia skóry - o ile ich powstawanie następuje szybko, o tyle ich usunięcie stanowi już problem. Naturalne procesy regeneracyjne skóry nie są w stanie całkowicie zregenerować powstałych urazów. Domowe sposoby na rozstępy można i zaleca się oczywiście stosować, ale należy mieć na uwadze, że nie usuną one rozstępów całkowicie, ale jedynie zmniejszą ich widoczność. Pielęgnację warto rozpocząć już w fazie zapalnej. Dobrze sprawdza się nacieranie skóry sokiem z cytryny, żelem aloesowym lub sokiem z ziemniaka, który przyspiesza procesy regeneracyjne naskórka.

Jeśli domowe sposoby na rozstępy to za mało, można zdecydować się na zabiegi kosmetyczne. Opierają się one zazwyczaj na dostarczaniu w głąb skóry składników aktywnych, które “od wewnątrz” pobudzają regenerację skóry i produkcję kolagenu. Najczęściej stosowane zabiegi na rozstępy to mezoterapia igłowa, osocze bogatopłytkowe oraz peelingi chemiczne. W temacie usuwania rozstępów kosmetologia estetyczna ma większą “moc” działania niż domowe metody, ale nadal nie można zagwarantować, że rozstępy zostaną zniwelowane w 100%.

Ciekawostka

Można stwierdzić, że względnie przywykliśmy do widoku rozstępów na brzuchu, udach czy biodrach. Jednakże problem ten może dotyczyć różnych części ciała. Jednym z najrzadszych i najbardziej kłopotliwych rodzajów rozstępów są rozstępy na twarzy. Powstają one w wyniku nagłych wahań masy ciała (szczególnie jej przyrostu), przyczyniają się do nich procesy starzenia, zaburzenia hormonalne (także w trakcie menopauzy), czynniki genetyczne oraz przyjmowanie niektórych leków. I choć w gabinetach kosmetycznych można znaleźć zabiegi pozwalające zmniejszyć widoczność rozstępów na powierzchni skóry twarzy, to sam proces często wymaga czasu i cierpliwości.

Anna Kuleszewicz-Toborek

Ukończyła studia doktoranckie na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, autorka wielu publikacji naukowych i popularno-naukowych. Od wielu lat interesuje się zdrowiem, w tym nowinkami z medycznego świata naukowego, naturalnymi metodami leczenia i pielęgnacji oraz wpływem stylu życia na ludzki organizm. Prywatnie pasjonatka podróży, turystyki wysokogórskiej i wspinaczki.