Probiotyki - czym są i jakie znaczenie mają probiotyki na cały organizm?

Probiotyk - co to?

Co to jest probiotyk? Tym mianem określamy szczepy bakterii probiotycznych i drożdży, które mają za zadanie przywrócić równowagę mikroflory jelitowej. Zazwyczaj są to bakterie fermentacji mlekowej - lactobacillus (np. szczepy. lactobacillus rhamnosus GG, lactobacillus acidophilus). Przyjmowanie probiotyków ma zazwyczaj na celu zapobieganie zakażeniom jelit, najczęściej są zalecane razem ze stosowaniem antybiotyków, jako tzw. “leki osłonowe”. 

Probiotyki zazwyczaj dostępne są jako specjalne preparaty medyczne: leki lub suplementy diety. Wskazane jest także spożywanie produktów zawierających naturalne mikroorganizmy probiotyczne, takich jak kefir, maślanka, jogurt naturalny czy kiszonki. Choć probiotyki stosuje się najczęściej przy wspomnianej antybiotykoterapii, to ich prozdrowotne działanie na organizm jest znacznie szersze, czego warto mieć świadomość!

Bakterie probiotyczne w przewodzie pokarmowym

Czym są probiotyki? Żywe mikroorganizmy probiotyczne naturalnie występują w przewodzie pokarmowym człowieka. Chronią przed wieloma chorobami (zapobiegają m.in. zakażeniom jelitowym) i stanom zapalnym, poprawiają perystaltykę jelit i bywają zbawienne przy zespole jelita drażliwego (głównie bakterie z rodzajów lactobacillus plantarum). Kuracja probiotykiem może wspomóc leczenie biegunek (szczególnie bakterie lactobacillus rhamnosus G), osłania przewód pokarmowy i wspomaga proces produkcji niektórych witamin oraz wchłanianie składników odżywczych.

Działanie probiotyku zależy od konkretnego szczepu mikroorganizmu. Stosowanie probiotyków ma jeszcze szerszy wpływ na organizm człowieka: dobre bakterie w układzie pokarmowym mogą okazać się skuteczne przy łagodzeniu atopowego zapalenia skóry, zwalczać infekcje intymne oraz wzmacniać odporność organizmu. Konkretne szczepy nawet rozkładają związki rakotwórcze i sprzyjają zapobieganiu rozwoju alergii. Stosowanie probiotyków w postaci suplementów diety zmniejsza kwasowość żołądka, co może być szczególnie przydatne u osób borykających się z przewlekłym zapaleniem żołądka oraz narażonych na przewlekły stres. Nadmierne i trwałe napięcie nerwowe może powodować niskie pH soku żołądkowego, dlatego, jeśli masz stresujący moment w życiu, to poza uspokajającą herbatką z melisy zaopatrz się w probiotyczny suplement diety.

Bakterie kwasu mlekowego - jak dawkować?

Jak stosować probiotyki? Zarówno podczas profilaktycznego stosowania probiotyków, jak i brania ich podczas kuracji antybiotykami, warto stosować się do zaleceń lekarskich i wskazań producenta. Dobry probiotyk zadziała, nawet gdy będzie stosowany raz dziennie. Pamiętaj, że liczy się systematyczność, a nie jednorazowa dawka - dobroczynne szczepy probiotyczne potrzebują czasu, aby skolonizować jelita w odpowiedniej ilości.

Probiotyki działają zarówno u dzieci, jak i dorosłych. W przypadku małych dzieci zalecane jest podawanie ich w postaci kropel lub w przyjemnych dla dziecka tabletach w kształcie misia. Probiotyk dla dorosłych występuje zazwyczaj w formie tabletki lub kapsułki dopochwowej. W zależności od produktu, może być konieczne przechowywanie go w lodowce.

Bakterie probiotyczne naturalnie występują w niektórych produktach spożywczych. Bakterie kwasu mlekowego zawierają przede wszystkim fermentowane produkty mleczne. Dlatego w codziennej diecie warto pamiętać o takich produktach mlecznych jak kefir, maślanka, czy nawet - jogurt naturalny. Naturalne probiotyki mogą spożywać także weganie. Co prawda dobroczynnych bakterii raczej nie znajdziemy w produktach na bazie mleka roślinnego, aczkolwiek do dyspozycji mamy całą masę kiszonek: kapustę, ogórki, kombucha, kimchi. Produkty te poza masą składników odżywczych zawierają także dobroczynne bakterie.

Jeśli nie otrzymamy konkretnego wskazania lekarskiego, to połączenie probiotyku z innym probiotykiem nie ma większego sensu. Żywe drobnoustroje z różnych szczepów, przyjmowane w tym samym momencie mogą zwalczać się wzajemnie, a zatem osiągniemy efekt odwrotny od zamierzonego! Warto postawić na jeden szczep bakterii, dedykowany do problemu, z którym się borykamy. Jeśli nie wiemy jaki probiotyk wybrać, warto zasięgnąć konsultacji lekarskiej.

Dlaczego zwalczanie bakterii patogennych przewodu pokarmowego jest tak ważne?

Patogenne bakterie mogą występować w przewodzie pokarmowym człowieka i nie powodować żadnych dolegliwości. Niestety jednak, bardzo często obecność drobnoustrojów chorobotwórczych w częściach układu pokarmowego wiąże się z nieprzyjemnymi dolegliwościami, takimi jak infekcje czy biegunki. Przyjmowanie probiotycznych suplementów diety sprzyja kolonizacji jelit przez “dobre bakterie”, które skutecznie zwalczają patogeny i tym samym utrzymują nasze organizmy w dobrym stanie zdrowia.

Ciekawostka

Aby zadbać o własne zdrowie, warto włączyć do diety naturalne probiotyki. Do produktów, które zawierają pożądane kultury bakterii, zaliczyć można m.in. kefir, maślankę, czy kwaśne mleko. Naturalne probiotyki występują także w kiszonkach warzyw, takich jak kapusta ogórki czy buraki. Największą wartość mają oczywiście fermentowane warzywa “domowej roboty”. Niestety, właściwości probiotyczne gotowych produktów spożywczych ze sklepu bywają znikome. Dlatego warto czasami pofatygować się i przygotować domowe przetwory - z pewnością przyniesie to korzystne skutki zdrowotne całej rodzinie!

Anna Kuleszewicz-Toborek

Ukończyła studia doktoranckie na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, autorka wielu publikacji naukowych i popularno-naukowych. Od wielu lat interesuje się zdrowiem, w tym nowinkami z medycznego świata naukowego, naturalnymi metodami leczenia i pielęgnacji oraz wpływem stylu życia na ludzki organizm. Prywatnie pasjonatka podróży, turystyki wysokogórskiej i wspinaczki.