Objawy atopowego zapalenia skóry

Czym jest atopowe zapalenie skóry (AZS) i skąd się bierze?

Atopowe zapalenie skóry należy do schorzeń, które najczęściej rozpoczynają się we wczesnym dzieciństwie. Przewlekły charakter choroby sprawia, że zazwyczaj utrzymuje się przez całe życie. Charakterystyczne dla AZS są okresy remisji oraz takie, w których następuje nasilenie objawów.

Atopowe zapalenie skóry - przyczyny

Nieznane są konkretne przyczyny choroby. Ryzyko zachorowania wzrasta u dzieci, których rodzice również się z nią zmagają. Wiadomo równie, że choroba występuje częściej u kobiet, osób żyjących w miastach oraz osób cierpiących na inne choroby atopowe, takie jak astma oskrzelowa czy alergia pokarmowa lub inne alergie. Uznaje się, że na wystąpienie choroby wpływ mogą mieć czynniki zarówno genetyczne, jak i immunologiczne oraz środowiskowe - takie jak silne zanieczyszczenia powietrza, skrajne temperatury lub ich wahania, wysoka wilgotność. Chorobę może też wyzwalać występowanie chronicznego stresu czy zakażeń bakteryjnych, a także alergeny środowiskowe - pyłki roślin, sierść zwierząt, kurz i roztocza - i alergeny pokarmowe, np. białka mleka krowiego. Choroba może być również wywoływana czynnikami drażniącymi skórę, takimi jak silne detergenty czy kosmetyki.

Objawy i skutki AZS

Najczęstszym objawem atopowego zapalenia skóry jest silny, uporczywy świąd skóry. Do objawów choroby zaliczamy również:

• Silne wysuszenie skóry, które wraz ze świądem powoduje znaczny dyskomfort mogący powodować nawet rozdrażnienie i bezsenność;

• Zmiany skórne - na skórze widoczne są grudki, pęcherzyki i nacieki zapalne;

• Przemijające przebarwienia skóry - zaczerwienienie lub rumień;

• Tendencja do nawrotowych zakażeń skóry;

• Efekt "rybiej łuski" na powierzchni skóry i/lub rogowacenie przymieszkowe;

• Nietolerancja wełny lub niektórych pokarmów;

• Powiększenie węzłów chłonnych.

Pierwsze objawy choroby pojawiają się najczęściej już w dzieciństwie. U niemowląt przy atopowym zapaleniu skóry zmiany występują głównie w okolicy twarzy - na policzkach i płatkach uszu, a także na owłosionej skórze głowy. U starszych dzieci choroba prowadzi do zmian skórnych przede wszystkim w zgięciach łokciowych i kolanowych, a także na karku i dłoniach. U dorosłych choroba może objąć dodatkowo skórę wokół ust i w górnej części ciała. Zmiany skórne występują symetrycznie.

Zauważa się nawrotowy przebieg choroby, co oznacza, że objawy AZS mogą występować okresowo, w okresach aktywności choroby, pomiędzy którymi zauważa się remisję. Objawy mogą też być zależne od pory roku i panujących warunków pogodowych - najczęściej są łagodniejsze latem.

Pielęgnacja i leczenie - atopowe zapalenie skóry

W przypadku atopowego zapalenia skóry kluczowe jest przykładanie dużej wagi do profilaktyki. Kluczowe jest unikanie czynników nasilających, takich jak detergenty i substancje drażniące - barwniki, konserwanty, parabeny - znajdujące się w kosmetykach i środkach czystości. Sprawdzajmy więc dokładnie kosmetyki pod kątem składu, a przy używaniu detergentów używajmy rękawiczek. Również różnego rodzaju alergeny mogą nasilać zmiany skórne. Silny świąd może być bardzo dotkliwy, jednak nie należy rozdrapywać zmian skórnych oraz unikać sytuacji, w których mogą powstawać otarcia naskórka. Otarcia utrudniają gojenie, ponadto powstające rany mogą prowadzić do zakażeń. Dodatkowo staraj się trzymać poniższych zasad:

• Unikaj długich kąpieli w ciepłej wodzie;

• Używaj miękkiego ręcznika i nie pocieraj intensywnie skóry przy wycieraniu;

• Staraj się unikać wysokich temperatur i nadmiernego pocenia się;

• Ogranicz stres;

• Wybieraj naturalne tkaniny - unikaj materiałów syntetycznych i wełny;

• Pamiętaj o regularnej pielęgnacji.

Czego używać do pielęgnacji skóry atopowej?

Skóra w przypadku AZS wymaga odpowiedniej pielęgnacji. Podstawą leczenia AZS jest intensywne nawilżanie skóry, zaleca się więc codzienne stosowanie kosmetyków przeznaczonych do skóry suchej i atopowej, bez sztucznych substancji zapachowych i barwników. Środki, które intensywnie regenerują uszkodzoną skórę i ją zabezpieczają to emolienty. Zapewniają one również natłuszczanie skóry. Kosmetyki przeznaczone do AZS występują w postaci żelów, kremów, balsamów przeznaczonych do codziennego stosowania. Dodatkowym ich działaniem jest często przywracanie zaburzonego bakteriomu skóry, co chroni przed infekcjami. Mogą także łagodzić uczucie swędzenia.

Leczenie AZS

Niestety nie istnieje lek, który umożliwiałby całkowite wyleczenie choroby. W leczeniu AZS stosuje się natomiast leczenie objawowe, które umożliwia złagodzenie objawów: leki przeciwhistaminowe, immunosupresyjne oraz leczenie miejscowe (glikokortykosteroidy, antybiotyki). Możliwe jest również leczenie światłem, tzw. fototerapia - naświetlanie skóry promieniami UV. W leczeniu atopowego zapalenia skóry kluczowe jest również, jak już wspomniano, unikanie czynników zaostrzających AZS oraz właściwa pielęgnacja skóry atopowej.

Suchość skóry - czy zawsze jest atopowym zapaleniem skóry?

Istnieje wiele chorób, które dają początkowo objawy podobne do AZS. W przypadku pojawienia się objawów takich, jak objawy AZS, np. silnego świądu skóry, powinniśmy udać się do dermatologa. Przyczyną naszych dolegliwości mogą być reakcje alergiczne, stany zapalne, oczywiście może to być również atopowe zapalenie skóry - objawy w każdym z tych przypadków mogą być podobne. Lekarz może zlecić dodatkowe badania, by poprawnie zdiagnozować naszą chorobę. Po diagnozie możliwe jest ustalenie, w jaki sposób pokierować leczenie atopowego zapalenia skóry oraz zalecenie pacjentowi stosowanie odpowiedniej profilaktyki i pielęgnacji.

Ciekawostka

Naukowców od dłuższego czasu interesuje związek występowania AZS z alergiami pokarmowymi. Liczne podobieństwa tych dwóch przypadłości mogą wskazywać, że AZS wynikać może właśnie z alergii pokarmowych. Dlatego osobom cierpiącym na atopowe zapalenie skóry zaleca się nie tylko korzystanie z odpowiednich kosmetyków i preparatów leczniczych, ale także zwracanie uwagi na dietę. Kategorycznie niewskazane są produkty niezdrowe, takie jak fast-foody, kolorowe napoje czy dania typu instant (np. popularne "zupki chińskie").

Alicja Kapiszka

Doradca dietetyczny, mgr inż. Biotechnologii o specjalności bioinżynieria produkcji żywności. Interesuje ją szeroko pojęte zdrowie człowieka, w szczególności wpływ środowiska, stylu życia, diety i psychiki na zdrowie fizyczne. Stara się stale rozwijać w kierunku swoich zainteresowań - ukończyła kurs doradcy dietetycznego, jest ratownikiem oraz studiuje psychologię. Interesuje ją człowiek, a wiedzę pozyskaną z różnych źródeł stara się łączyć i w przystępny sposób przekazywać innym poprzez pisane artykuły.