Co to są parabeny i dlaczego warto ich unikać?

Czym są parabeny w produktach kosmetycznych?

Parabeny to związki chemiczne wykorzystywane w ramach środków konserwujących od lat 40. XX wieku. Stanowią one pochodne organicznego związku chemicznego, jakim jest kwas benzoesowy, a ich rozpuszczalność w wodzie nie jest duża. Parabeny stosowane są zarówno w produktach kosmetycznych, jak i lekach czy żywności. Wpływają one na trwałość kosmetyku, chroniąc go przed mikroorganizmami, takimi jak, chociażby pałeczki ropy błękitnej, grzyby, drożdże i pleśń, choć w przypadku bakterii wykazują nieco słabsze działanie.

Parabeny są stosowane w kosmetykach także dlatego, że nie wpływają chemiczne na inne ich składniki. Dzięki temu konsystencja, kolor czy zapach produktu kosmetycznego pozostaje niezmienny. Nie ulega też wątpliwości, że parabeny są konserwantami najlepiej przebadanymi na rynku kosmetycznym.

Jakie parabeny stosuje się w przemyśle kosmetycznym? Lista parabenów.

Obecność parabenów musi być zawsze zaznaczona na etykiecie produktów kosmetycznych pod nazwami INCI. W kosmetykach najczęściej stosowane parabeny to:

• Methylparaben,

• Ethylparaben,

• Propylparaben,

• Butylparaben,

• Potassium Methylparaben,

• Potassium Ethylparaben,

• Potassium Propylparaben,

• Potassium Butylparaben,

• Sodium Methylparaben,

• Sodium Ethylparaben,

• Sodium Propylparaben,

• Sodium Butylparaben.

Bezpieczeństwo stosowania parabenów

Parabeny oraz ich potencjalny negatywny wpływ na ludzki organizm to temat żywej dyskusji. Większość środowisk naukowych jest zdania, że parabeny to bezpieczne i doskonale przebadane substancje, występujące także w naturze (stanowią naturalny składnik w niektórych sokach owocowych).

Sceptycy parabenów z kolei podkreślają, że o ile negatywny wpływ parabenów w niskich stężeniach nie został potwierdzony naukowo, o tyle brakuje jednoznacznych badań, które by jego brak potwierdzały. Wątpliwość budzi fakt, że nie zaleca się stosowania parabenów w niektórych produktach przeznaczonych dla dzieci (a szczególnie w przypadku kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji okolic podpieluszkowych).

Nie jest także tajemnicą, że parabeny należą do czynników alergizujących. Jeśli zatem posiadasz wrażliwą skórę i borykasz się z alergiami, to zdecydowanie lepiej unikać kosmetyków zawierających parabeny w swoim składzie. Pośród kosmetycznych produktów konsumenckich, które są pozbawione parabenów, wymienić możemy kosmetyki naturalne, dermokosmetyki i kosmetyki mineralne.

Przeciwnicy parabenów podkreślają, że istnieją naturalne konserwanty (np. kwas cytrynowy, kwas salicylowy, olejki eteryczne), które zamiast parabenów powinny być stosowane w przypadku produktów kosmetycznych. Co prawda okres przydatności takich produktów będzie krótszy, to jednak wyeliminowana zostaje potencjalna szkodliwość parabenów.

Jakie jest dopuszczalne stężenie parabenów?

Stosowanie parabenów w produktach kosmetycznych jest regulowane przepisami prawa. Temat parabenów podjęty został w załączniku V do Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady Europy nr 1223/2009 , dotyczącego produktów kosmetycznych. Wedle tego dokumentu parabeny znajdują się na liście konserwantów dozwolonych.

Bezpieczeństwo parabenów związane jest z ich stężeniem. Już niewielkie ilości parabenów wykazują skuteczne działanie, a jednocześnie gwarantują bezpieczeństwo stosowania. Parabeny, czyli estry kwasu parahydroksybenzoesowego oraz jego estry metylowe, etylowe oraz ich sole mogą być stosowane w produktach kosmetycznych w maksymalnym stężeniu wynoszącym 0,4% (dla pojedynczego związku) lub 0,8% (dla mieszaniny).

Często produkty kosmetyczne zawierają w swoim składzie więcej środków konserwujących w postaci różnych parabenów. Wbrew pozorom, nie należy się zbytnio obawiać takiej kombinacji. W rzeczywistości w takich kosmetykach stosowane są śladowe ilości parabenów każdego rodzaju, a ilość sumy poszczególnych stężeń nie może przekroczyć ogólnie dopuszczanej ilości parabenów w produktach kosmetycznych. Niewielkie ilości parabenów różnego typu sprawiają, że sam kosmetyk jest lepiej chroniony przed drobnoustrojami.

Czy parabeny są rakotwórcze?

Swego czasu dużo mówiło się o rzekomym związku antyperspirantów, a występowaniem nowotworów (w tym raka piersi) w organizmie człowieka. Podejrzewano, że to właśnie wpływ parabenów zawartych w dezodorantach prowadzi do powstawania nowotworów.

Temat łączenia raka piersi z antyperspirantami był na tyle poważny, iż wzięło go pod lupę grono naukowców. Akurat w tym przypadku wykluczono, aby parabeny w dopuszczalnych stężeniach miały jakikolwiek związek z występowaniem raka piersi.

Czy parabeny powodują zaburzenia gospodarki hormonalnej?

Inna poważna obawa dotycząca parabenów w kosmetykach zakładała, że wpływają one na funkcjonowanie układu hormonalnego. Za wszystko miało odpowiadać działanie estrogenne parabenów. Aktualna wiedza naukowa na temat parabenów wyklucza, aby ich działanie miało wpływ na gospodarkę hormonalną człowieka, ponieważ stężenie estrogenów w parabenach jest zbyt niewielkie.

Podsumowanie

Parabeny są szeroko stosowane w przemyśle kosmetycznym. Z jednej strony stężenie parabenów w produktach kosmetycznych jest niskie, a badania naukowe nie dowodzą ich bezpośredniej szkodliwości. Z drugiej jednak strony brak badań jednoznacznie wykluczających szkodliwość parabenów. A nie jest też tajemnicą, że mogą one wywoływać reakcje alergiczne.

Z tego względu wiele osób jest zdania, że skoro można zastąpić parabeny w kosmetykach naturalnymi konserwantami (których bezpieczeństwo stosowania nie budzi wątpliwości) to należy to zrobić. Osoby, które obawiają się, że parabeny mogą u nich wywoływać alergie, powinny unikać tych substancji w składzie kosmetyków. Na szczęście na rynku kosmetycznym istnieje wiele jakościowych kosmetyków do pielęgnacji, które bazują na w pełni naturalnych składach i zamiast różnych parabenów wykorzystują naturalne środki konserwujące.

Ciekawostka

Parabeny nie są wyłącznie syntetycznymi konserwantami stosowanymi w przemyśle kosmetycznym. Znaleźć je można także w naturze. Występują one chociażby w owocach borówki amerykańskiej, jeżyny i maliny, propolisie czy korze wierzby (mowa tu o parabenach takich jak metylparaben i propylparaben). Parabeny na masową skalę zaczęto stosować w latach 30. i 40 XX wieku właśnie w produktach kosmetycznych - ich celem była ochrona produktów przed drożdżakami i bakteriami. Z czasem zaczęto je stosować także w lekach i produktach spożywczych. W latach 90. XX w. zaczęto podejrzewać, że parabeny mogą wpływać na gospodarkę hormonalną człowieka, co zaczęło wzbudzać wątpliwości wobec słuszności stosowania tych substancji.

Anna Kuleszewicz-Toborek

Ukończyła studia doktoranckie na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, autorka wielu publikacji naukowych i popularno-naukowych. Od wielu lat interesuje się zdrowiem, w tym nowinkami z medycznego świata naukowego, naturalnymi metodami leczenia i pielęgnacji oraz wpływem stylu życia na ludzki organizm. Prywatnie pasjonatka podróży, turystyki wysokogórskiej i wspinaczki.