niedobór potasu

Niedobory pierwiastków i innych substancji odżywczych w organizmie człowieka stają się coraz częściej spotykane. Najczęściej widoczne są niedobory pierwiastków określanych mianem elektrolitów. Jednym z najbardziej powszechnych niedoborów jest niedobór potasu. Pomimo tego, że może on występować jako osobny rodzaj zaburzenia, wpływa on niestety na wiele reakcji w organizmie, co może objawiać się w różny sposób. Jakie są przyczyny niedoboru potasu i jak ten stan rozpoznać?
Z tego artykułu dowiesz się:

  • jakie są przyczyny niedoboru potasu?
  • Jak rozpoznać niedobór potasu?
  • niedobór potasu, a negatywne skutki dla naszego organizmu.


Niedobór potasu - przyczyny


Wśród potencjalnych przyczyn niedoboru potasu we krwi można wymieniać wiele powodów. Najczęstszym z nich jest nieodpowiednia podaż potasu z diety. W obecnych czasach ciężko jest zadbać o właściwe i zbilansowanie żywienie, stąd też wynikające z tego niedobory potasu i innych składników są coraz bardziej powszechne.

 

Oprócz nieodpowiednio zbilansowanej diety potencjalną przyczyną hipokaliemii mogą być:

  • nadmierne stosowanie leków moczopędnych,
  • nadmierna aktywność sportowa,
  • zaburzenia w układzie sercowo-naczyniowym,
  • przewód pokarmowy (stan zapalny) i zaburzenia jego funkcjonowania (np. niedrożność jelit),
  • nadmierna ilość alkoholu,
  • obecna niewydolność nerek lub stan ostrej niewydolności nerek,
  • stany po przebytych chorobach układu oddechowego.

Względem powyższych przyczyn hipokaliemii, warto zwrócić uwagę na leki moczopędne, ponieważ szeroka gama lekarstw może wywoływać taki skutek uboczny. Warto przed następnym spożyciem leku przeczytać ulotkę lub zapytać się swojego lekarza o potencjalne skutki stosowania danego leku. Innym mniej znanym powodem utraty potasu mogą być leki stosowane w terapii ciężkich zakażeń grzybiczych.

Reszta potencjalnych przyczyn hipokaliemii może wynikać z towarzyszących chorób zapalnych. Wymagana jest w tym przypadku diagnostyka lekarska. Nie można bagatelizować niedoboru potasu, ponieważ może on w czasie powodować wiele niebezpiecznych stanów zapalnych dla organizmu gospodarza. O skutkach niedoboru potasu będzie mowa w dalszej części artykułu.

 

niedobór potasu

 

Niedobór potasu w organizmie - jak go rozpoznać?


Stężenia potasu we krwi przyczyniają w silny sposób do kształtowania samopoczucia człowieka. Jeśli brakuje potasu, można w czasie doświadczyć szerokiej gamy zaburzeń w codziennym funkcjonowaniu, co potem może przyczyniać się do rozwoju poważnych chorób.

Ważne  mogą być pierwsze objawy niedoboru potasu, które można sprawnie zaobserwować. Warto jednak pamiętać, że najskuteczniejszą formą diagnozowania niedoboru potasu we krwi jest dedykowane badanie laboratoryjne i konsultacja z lekarzem specjalistą, który określi poziom potasu w surowicy krwi.

Na pewno należy zwrócić uwagę na nadmierną aktywność fizyczną, która powoduje wydalanie potasu z organizmu poprzez pot. Oznacza to, że osoby regularnie trenujące, powinny bacznie obserwować zmiany masy ciała przed i po treningu. Taka praktyka pozwoli na skuteczne uzupełnienie niedoborów potasu dzięki stosowaniu napojów izotonicznych.

 

niedobór potasu

 

Objawy niedoboru potasu obejmują:

  • zaburzenia rytmu serca,
  • ogólne osłabienie organizmu,
  • zmiany ciśnienia krwi,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • osłabienie mięśni (i skurcze - często pojawiają się przy stężeniu potasu poniżej 2,5 mmol/L),
  • liczne skurcze,
  • zaparcia,
  • nadpobudliwość.


Powyższe objawy odnoszą się do pierwszych odczuć, jakich możemy doznać w przypadku obniżenia poziomu potasu w surowicy krwi. Jednymi z najbardziej utrudniających funkcjonowanie objawów obniżonego poziomu potasu są zaburzenia neurologiczne. Na samym początku mogą one objawiać się jako uczucie mrowienia i częstego drętwienia kończyn, natomiast w przyszłości mogą zwiastować poważne schorzenia neurologiczne. Warto mieć się na baczności, zwracać uwagę na stężenie potasu i w razie potrzeby, wdrożyć leczenie hipokaliemii.

Jak sprawdzić poziom potasu w organizmie?


Stężenie potasu bada się poprzez badanie diagnostyczne sprawdzające poziom potasu w surowicy krwi. Jest to jedno z głównych badań określających kondycję gospodarki wodno-elektrolitowej, a także pomagające ustalić potencjalne przyczyni problemów zdrowotnych. Warto regularnie podejmować się odpowiedniej diagnostyce lekarskiej i dbać o swój stan zdrowia. Prawidłowe stężenie potasu to wyznacznik zdrowego organizmu. Dzieje się tak dlatego, że elektrolity mają ogromny wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego, który steruje znaczną większością procesów zachodzących w naszym ciele.

Badanie takie warto wykonywać profilaktycznie około 3 razy w roku. Osoby narażone na utratę potasu to także te, u których występuje wyższe ryzyko poważnych chorób, jak alkoholizm, cukrzyca typu II, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek i inne.

 

Niedobór potasu, a negatywne skutki dla naszego organizmu


Po zaobserwowaniu pierwszych objawów wskazujących na niski poziom potasu w surowicy krwi należy podjąć działania prowadzące do uzupełnienia tego pierwiastka. Nie można jednak przesadzać z jego stosowaniem, ponieważ można doprowadzić do odwrotnego zjawiska, jakim jest nadmiar potasu - hiperkaliemia.

Jeśli jednak nie podejmie się żadnych działań i zbagatelizuje obniżone stężenia potasu, można skończyć z poważnymi zaburzeniami chorobowymi. Wśród potencjalnych skutków charakteryzujących niską ilość potasu, mogą wystąpić:

  • zaburzenia rytmu serca i mięśnia sercowego (w tym kołatanie serca),
  • kwasica metaboliczna, negatywnie wpływająca na równowagę kwasowo zasadową organizmu,
  • zwężenie tętnicy nerkowej powodującej zaburzenia w filtracji nerek,
  • rozpad tkanki mięśniowej,
  • niedobór magnezu (często współwystępujący problem),
  • pogorszenie wyglądu skóry, włosów i paznokci,
  • jadłowstręt psychiczny,
  • choroba Addisona,
  • choroby układu nerwowego (może także dojść do zaburzeń czucia).

 

niedobór potasu


Jednakowo przy występowaniu pierwszych objawów charakteryzujących niedobór potasu oraz w przypadku skutków tego zaburzenia, należy wprowadzić odpowiednie leczenie hipokaliemii. Często terapia taka obejmuje odpowiednią żywność i produkty bogate duże ilości potasu, np. suszone owoce, ziemniaki, otręby pszenne, większość warzyw. Ponadto terapia obejmuje zażywanie odpowiednich leków z potasem, suplementów potasu i innych preparatów potasu, które przyczyniają do przywrócenia prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Warto jednak pamiętać o tym, żeby potas dawkować w odpowiednich ilościach, szczególnie przy obecności kilku preparatów zawierających potas. Ich przedawkowanie może wiązać się z hiperkaliemią, która również stanowi poważne zagrożenie dla organizmu.

 

Podsumowanie


Niedostateczna podaż potasu to coraz bardziej powszechny problem obecnych czasów. Dzieje się tak ze względu na prowadzony przez większość styl życia. Niestety obejmuje on nieprawidłowe nawyki żywieniowe i brak odpowiednio zbilansowanej diety. Ludzie lubiący podejmować bardzo aktywny tryb życia mogą również powodować braki tego pierwiastka w ich organizmie. Przyczyną tego stanu jest nadmierna aktywność, która powoduje straty potasu wraz z potem. Podobnie dzieje się z innymi elektrolitami.

Utrata potasu może zwiastować nadejście różnych nieprzyjemnych objawów. Jeśli do nich dojdzie, należy udać się do placówki medycznej i wykonać niezbędne badania, na bazie których będzie można ustalić przyczynę problemów.

W przypadku zaburzeń związanych z niedostateczną podażą potasu stosuje się odpowiednie leki i suplementy bogate w potas oraz modyfikację żywieniową, polegającą na spożywaniu produktów stanowiących źródła potasu.

 

Bibliografia:

  1. Kardalas, E., Paschou, S. A., Anagnostis, P., Muscogiuri, G., Siasos, G., & Vryonidou, A. (2018, April). Hypokalemia: A clinical update. Endocrine connections. doi: 10.1530/EC-18-0109
  2. K. Wyskida i in., Optymalna suplementacja potasu – aktualny stan wiedzy, “Terapia” 2013, nr 9, s. 1–3.
  3. Castro D., Sharma S., Hypokalemia - StatPearls - NCBI Bookshelf, July 18, 2022.
  4. Skogestad J, Aronsen JM. Hypokalemia-Induced Arrhythmias and Heart Failure: New Insights and Implications for Therapy. Front Physiol. 2018;9:1500.

Mateusz Jageilski - Szczypik
Dietetyk kliniczny, Trener przygotowania motorycznego
Specjalizuję się w żywieniu i treningu w zaburzeniach hormonalnych, głównie w chorobach Hashimoto i chorobach tarczycy. Autor licznych artykułów w tematyce dietetyki i suplementacji. Na co dzień pomagam osobom odzyskać zdrowie poprzez zalecenia żywieniowe i odpowiednio przygotowany trening. Prowadzę również treningi motoryczne z dziećmi, by niwelować nieprawidłowe wzorce ruchowe i postawę.